Πέμπτη, 23 Οκτωβρίου 2014

Η τελευταία ελληνική εφημερίδα της Τουρκίας ξέρει προσωπικά έναν-έναν τους 600 συνδρομητές της!

Στα βρώμικα υπόγεια ενός μικρού εκδοτικού οίκου στο κέντρο της Κωνσταντινούπολης, πέντε δασύτριχοι άντρες διπλώνουν  μια τετρασέλιδη καθημερινή εφημερίδα, ενώ ένας έκτος που φορά φανελάκι και σορτς χειρίζεται το θορυβώδες πιεστήριο. Οι άντρες, όλοι τους Τούρκοι, δεν μπορούν να διαβάσουν την εφημερίδα, και δεν καταλαβαίνουν ούτε λέξη - εξάλλου είναι στα ελληνικά. 

Σε λίγο θα παραδώσουν και τα 600 αντίτυπα της "Απογευματινής" που κυκλοφορούν καθημερινά - σχεδόν ένα αντίτυπο για κάθε μία απ' τις ελληνικές εφημερίδες που έχουν απομείνει στην Τουρκία.   

Τρεις από τους άντρες μοιράζουν τη συγκεκριμένη εφημερίδα για 30, 50 και 60 χρόνια αντίστοιχα. Ο Sebahattin Esen, 56 ετών, αξύριστος με ζεστό χαμόγελο, λέει ότι νιώθει σα να είναι κανονικό μέλος της ελληνικής κοινότητας. "Συχνά μπαίνω στο σπίτι, πίνουμε καφέ και πιάνουμε την κουβέντα".

 Αυτή την εποχή του χρόνου, πολλοί απ' τους -κυρίως ηλικιωμένους- Έλληνες κατοίκους της Πόλης βρίσκονται στις καλοκαιρινές τους οικίες, στο κοντινό νησί Πρίγκηπος, όπου δεν επιτρέπονται τα αμάξια.  

“Το να μοιράζεις την εφημερίδα στα νησιά είναι δύσκολο, επειδή έχουν και λόφους - χρειάζεσαι άμαξα με άλογο!" λέει ο Esen. "Κι όλα αυτά για μια εφημερίδα που κοστίζει  50 kurus [20 λεπτά του ευρώ]. Όμως επειδή χάρη στις υπηρεσίες μας οι αναγνώστες μας εκτιμούν, δεν πληρωνόμαστε για την εφημερίδα. Μας δίνουν όσα λεφτά θέλουν και αισθάνονται πως αξίζουμε".   

Ο κάποτε μεγάλος ελληνικός πληθυσμός της Τουρκίας, τώρα βρίσκεται στα όρια της εξαφάνισης, εξαιτίας των πολιτικών καταπίεσης που τους απομάκρυναν απ' τη χώρα τον 20ο αιώνα. Κι η Απογευματινή, που δεν έχει πια πολλούς αναγνώστες, κινδυνεύει να κλείσει.


Είναι 11 το πρωί, ώρα παράδοσης. Πηγαίνω μαζί με τον Mustafa Yorukcayir στην περιοχή Cihangir, (ιστορική ελληνική γειτονιά που τώρα φιλοξενεί κυρίως μέτοικους, καλλιτέχνες και διανοούμενους. Περνάμε τις τεράστιες μαρμάρινες κολώνες του Ζωγράφειου Λυκείου Αρρένων που μετράει 120 χρόνια ζωής και είναι ένα απ' τα τελευταία ελληνικά σχολεία στην Τουρκία. Ο Yorukcayir παραδίδει εφημερίδες σε μερικούς βλοσυρούς γκριζομάλληδες. Τώρα πια διαβάζουν την εφημερίδα για να πληροφορηθούν τους θανάτους στην ελληνική κοινότητα... Μια ηλικιωμένη γυναίκα βγάζει το κεφάλι της από ένα παράθυρο του δευτέρου ορόφου και κατεβάζει ένα καλάθι. 

Ο Yorukcayir, βάζει μέσα την εφημερίδα κι η γυναίκα την τραβά πάνω. Η διαδρομή τελειώνει στον γιγάντιο θόλο της ορθόδοξης εκκλησίας Αγία Τριάδα (134 χρόνια ζωής) κοντά στην Πλατεία Ταξίμ. Μαύρα σημάδια στα γύρω κτίρια έχουν παραμείνει -επίτηδες- για να θυμίζουν το κυβερνητικό πογκρόμ του 1955 κατά το οποίο Τούρκοι εθνικιστές προσπάθησαν να κάψουν την εκκλησία.   

Συναντώ τον εκδότη της Απογευματινής, τον 75χρονο Μιχαήλ Βασιλειάδη στο διαμέρισμά του στη γειτονιά Kurtulus που κάποτε ήταν γνωστή ως Μικρή Αθήνα. Ο χιουμορίστας δημοσιογράφος έχει μια μικρή γκρι αλογοουρά και σκανταλιάρικο βλέμμα. Καθόμαστε στο μικρό σαλόνι του, και κοιτώ τις παλιές φωτογραφίες της Πόλης στους τοίχους.   Ο Βασιλειάδης μου λέει ότι η εφημερίδα και οι Έλληνες της Τουρκίας (οι "Ρωμιοί") είναι το ένα και το αυτό. “Υπήρχε μια γυναίκα που έδωσε το κλειδί της σε έναν απ' τους υπαλλήλους μας που μοίραζαν την εφημερίδα. Αν δεν ήταν σπίτι, αυτός ξεκλείδωνε την πόρτα, άφηνε την εφημερίδα μέσα, και έφευγε ξανακλείνοντας την πόρτα. Τόσο στενή είναι η σχέση της Απογευματινής με τους Ρωμιούς."   

Τονίζει, με χιούμορ, ότι η εφημερίδα θα έπρεπε να μπει στο βιβλίο των Ρεκόρ Γκίνες ως η μοναδική της οποίας η αναλογία του αναγνωστικού της κοινού και του κοινού στο οποίο απευθύνεται είναι σχεδόν 100%. Παρ' όλα αυτά, τα 600 αντίτυπα που πουλά τώρα, δεν είναι τίποτα μπροστά στα 30.000 φύλλα που πουλούσε στο ξεκίνημά της η Απογευματινή, τις δεκαετίες του 1920 και του 1930. Ήταν η δεύτερη παλιότερη εφημερίδα της Τουρκίας, με 20 εργαζόμενους, είχε τα δικά της πιεστήρια στο κεντρικό γραφείο της, και στις καλές εποχές ήταν η πιο πολυδιαβασμένη εφημερίδα ολόκληρης της χώρας.

Σήμερα, η εφημερίδα φυτοζωεί, χάρη στη σύνταξη του Βασιλειάδη και τα λίγα μετρητά που δίνουν οι συνδρομές, οι δωρεές, οι νεκρολογίες που δημοσιεύει και οι ανακοινώσεις της εκκλησίας. Δεν έχει κέρδη, η Απογευματινή είναι ζημιογόνα.  

Κάποια μέρα, ο Μηνάς θα αναλάβει την εφημερίδα απ' τον πατέρα του, αλλά φοβάται ότι δεν θα έχει βοήθεια σ' αυτό το έργο. “Δε νομίζω ότι έχω άλλη επιλογή. Δεν θέλω να αφήσω την εφημερίδα να κλείσει. Θα συνεχίσω, και θα γίνω ο εκδότης της, αν χρειαστεί. Θα είναι λίγο αστείο βέβαια, θα είμαι μονάχα εγώ, και κανείς άλλος... 


0 σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου