Κυριακή, 22 Ιανουαρίου 2012

Ρίξτε ένα βλέφαρο

Αμερική, 1929 – 1933.

Η καπιταλιστική κρίση συγκλονίζει συθέμελα ολόκληρο το καπιταλιστικό σύστημα και τινάζει στον αέρα όλες τις θεωρίες περί μόνιμης σταθεροποίησης. Η κρίση ξεκινά από τις Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής και εξαπλώνεται σε ολόκληρο τον καπιταλιστικό κόσμο. Η βορειοαμερικανική οικονομία γνωρίζει τεράστιες ζημιές, μεταξύ αυτών η χρεοκοπία επιχειρήσεων και τραπεζών, η τεράστια ανεργία που πλήττει σύμφωνα με στατιστικές έρευνες της εποχής 17 εκατομμύρια εργαζομένους, η πείνα, η εξαθλίωση και πάει λέγοντας. Κοντολογίς, η κρίση αποδιαρθρώνει το παγκόσμιο καπιταλιστικό σύστημα, οδηγεί σε χρεοκοπία τους θεσμούς του, οξύνει τις αντιθέσεις ανάμεσα στις ιμπεριαλιστικές χώρες.
Απέναντι, λοιπόν, στην κρίση του ’29 – ’33 η οποία ξεκινά από το χρηματιστήριο της Αμερικής και τις διεθνείς τράπεζες, εξαπλώνεται σε έναν ολόκληρο κόσμο, αγγίζοντας και παραλύοντας όλους τους τομείς, ένας γενναίος άντρας στέκεται απέναντί της πεισματικά και με σφιγμένα τα δόντια καταφέρνοντας στο τέλος να την νικήσει.

Το πρώτο φως στο τούνελ της ύφεσης φαίνεται το 1933 όταν το τιμόνι την Η. Π. Α. αναλαμβάνει ο Φράνκλιν Ντελάνο Ρούσβελτ. Ο νέος Πρόεδρος προχωρά σε μια νέα συμφωνία (το γνωστό «New Deal») με τον αμερικανό λαό. Το «New Deal» ήταν ένα μεγάλο οικονομικό πείραμα, εξαιρετικά τολμηρό και ρηξικέλευθο για την εποχή του, που περιελάμβανε μια σειρά από μέτρα που, από τη μία είχαν σκοπό να αντιμετωπίσουν τα τρέχοντα οικονομικά προβλήματα που μάστιζαν μια ολόκληρη Αμερική, ενώ από την άλλη στόχευαν σε μια μεταρρύθμιση με μακροχρόνια προοπτική, τέτοια, ώστε να μην προκύψουν παρόμοια οικονομικά προβλήματα στην πορεία της Αμερικής μέσα στο χρόνο.
Το 1933, λοιπόν, εκλέγεται ο 32ος πρόεδρος της Αμερικής ο οποίος ακούει στο όνομα Φράνκλιν Ντελάνο Ρούσβελτ. Μια ρητή εντολή από το κόμμα των Δημοκρατικών και τον αμερικανικό λαό εκφράζεται έντονα στο νέο Πρόεδρο: να επουλώσει τις ανοιχτές πληγές του οικονομικού κραχ του ’29. Λίγους μήνες νωρίτερα, το 1932, σχεδόν καθηλωμένος σε αναπηρικό καροτσάκι από το 1921 λόγω πολιομυελίτιδας, ο Ρούζβελτ, αποδεχόμενος το χρίσμα του υποψηφίου δημοκρατικού κόμματος, δηλώνει: «Σε όλο το Έθνος, άνδρες και γυναίκες, ξεχασμένοι από την πολιτική φιλοσοφία της κυβέρνησης, αναζητούν από εμάς καθοδήγηση και δικαιότερες ευκαιρίες στη διανομή του εθνικού πλούτου. Δεσμεύομαι για μια νέα συμφωνία με τον αμερικανικό λαό». Ο Ρούσβελτ αναμορφώνει την αμερικανική οικονομία με σειρά νόμων όπως την εφαρμογή νέου, αυστηρότερου θεσμικού πλαισίου για το τραπεζικό σύστημα, ενώ παράλληλα δίνει εντολή για προσωρινό κλείσιμο των τραπεζών και συγχωνεύσεις στο χρηματοπιστωτικό τομέα.

Την ίδια στιγμή, καταργεί τον κανόνα του χρυσού, μειώνοντας με αυτό τον τρόπο τα υψηλά αμερικανικά επιτόκια και κάνοντας ελκυστικότερο το δολάριο. Στην προσπάθειά του να ισοσκελίσει τον προϋπολογισμό, ο Ρούσβελτ, υιοθετεί νόμο για μείωση των μισθών των δημοσίων υπαλλήλων και των συντάξεων των βετεράνων του Α’ Παγκοσμίου Πολέμου. Αυτή η απόφασή του, σε συνδυασμό με την ανέχεια του αμερικανικού λαού προκαλεί την λαϊκή έκρηξη, με κύμα απεργιακών κινητοποιήσεων και δυναμικούς αγώνες (Τολέντο, Σαν Φρανσίσκο και Μινεάπολη), στους οποίους χάνουν τη ζωή τους περισσότεροι από 88 εργάτες. Από τα βασικά αιτήματα των κινητοποιήσεων είναι η αναγνώριση των εργατικών σωματείων, τα οποία μέχρι τότε είναι αρκετά ανίσχυρα και αδυνατούν να συγκρουστούν ουσιαστικά με τους εργοδότες.

Επιπλέον, δημιουργεί τη Διοίκηση Προόδου των Εργασιών. Στα 8 χρόνια εφαρμογής της απασχολεί 8,5 εκατομμύρια ανθρώπους σε 1,4 εκατομμύρια σχέδια, προσφέροντας δουλειά και μισθό σε όσους επλήγησαν από την μεγάλη ύφεση. Δρόμοι, δημόσια κτίρια, αεροδρόμια, γέφυρες, πάρκα και δάση, είναι μερικά από τα έργα που ολοκληρώθηκαν στα πλαίσια αυτού του προγράμματος. Αξιοσημείωτο είναι ότι οι τέχνες κι ο πολιτισμός δεν παραγκωνίστηκαν με το άλλοθι της κρίσης. Χιλιάδες καλλιτέχνες και άλλοι εργαζόμενοι απασχολήθηκαν στον τομέα του πολιτισμού, παράγοντας μουσική, θέατρο, έργα γλυπτικής, ζωγραφικής και αλλά. Υπό έλεγχο τίθεται και η βιομηχανία, ενώ εφαρμόζεται και πρόγραμμα εκτεταμένων δημοσίων επενδύσεων.
Ο Φράνκλιν Ντελάνο Ρούσβελτ πεθαίνει αιφνιδιαστικά από εγκεφαλική αιμορραγία στις 12 Απριλίου του 1945. Ωστόσο, ο 32ος Πρόεδρος των Η. Π. Α. έχει θέσει γερά θεμέλια για να οικοδομηθεί η αμερικανική ηγεμονία του 20ου αιώνα.

Και πάμε στα δικά μας καμάρια. Οι Έλληνες πολιτικοί έχουν ένα κακό ελάττωμα, πέραν όλων των άλλων φυσικά: δε σηκώνουν το κεφάλι τους «από τις υποχρεώσεις τους» για να κοιτάξουν τι γίνεται έξω από τη χώρα μας και να παραδειγματιστούν παρά ψάχνουν το δικό τους ατομικό συμφέρον πίσω από κάθε ενέργεια, δεν ενδιαφέρονται να μάθουν τους τρόπους με τον οποίους δρουν άλλα κράτη απέναντι σε κάθε είδους προβλήματα παρά ενδιαφέρονται να τακτοποιούνται οι ίδιοι, τα παιδιά τους κι οι ψηφοφόροι τους (πατρωνία, πελατειακές σχέσεις), δεν νοιάζονται για τις κινήσεις, τις ενέργειες και τις δραστηριότητες των υπόλοιπων κρατών εν όψει κρατικών σημαντικών θεμάτων που είναι στο χέρι των ηγετών και μόνο να λυθούν παρά μόνο κοιτάζουν πώς θα τ' αρπάξουν από τον δύστυχο λαό κι όλα έπειτα μέλι γάλα.
Βεβαία, κάπου εδώ τίθεται ένα καίριο ερώτημα. Δεν ενδιαφέρονται και δε νοιάζονται… ή απλά δε θέλουν γιατί δε τους συμφέρει;
Τα συμπεράσματα δικά σας…

Γράφει ο Θοδωρής Γκαλμπένης.

1 σχόλιο: